sự cộng sinh (symbiosis)
Sự cộng sinh nghĩa là
Tình trạng hai cá thể
Sống cùng, chịu nương nhau,
Được chia thành ba dạng:
1. Hợp tác thành công:
“Chuyện tình” cả đôi bên
Được lợi, không ai thiệt.
Điều này thực sự tuyệt!
Như ong bướm và hoa,
Côn trùng rải phấn xa,
Hoa tặng ong bướm mật.
Như những chú tôm súng,
Càng khỏe, giỏi đào hang,
Song yếu mờ thị lực,
“Bắt đuôi” với cá bống,
Tinh mắt đứng gác trông
Đám săn mồi ác dữ
Để cùng có chỗ trú.
(Dù không chung ngôn ngữ
Vẫn hợp tác ăn rơ)
Đó gọi là: HỖ SINH.
2. Khi một bên hưởng lợi
Còn bên kia hững hờ,
Không nhận lợi, chịu hại,
Mặc kẻ kia nương nhờ.
Như rong rêu - cổ thụ,
Chim làm tổ trên cây,..
Ở ké nhưng lịch sự,
Không kiếm chuyện bầy hầy.
Hay cá ép - vật chủ,
Ép nhảy bám thuyền trôi
Quá giang lượt dịch chuyển,
Khi tìm tới cá mập
Cốt 'hưởng sái" miếng ăn,
Cá mập chẳng bận tâm,
Sinh hoạt như thường lệ,
(Chừng như cũng bằng lòng)
Dạng này là: HỘI SINH (THIÊN */ BÀNG* LỢI)
3. Khi một bên lợi dụng
“Trăm phần trăm taker”,
Tham lam và độc ác,
Đê tiện với giảo hoạt,
Bám rít lấy kẻ kia
(Ký sinh trên chủ thể),
Chẳng bao giờ cho đi.
Như những loài giun sán,
Hay chấy, rận, ve, đỉa,
Hạng bẩn thỉu, gớm ghê,
Người lắc đầu bĩu chê
(Nhưng chúng chẳng biết quê).
Thì liệt dạng: KÝ SINH.
Quan hệ: 3 dạng hình
Tôi chuộng kiểu cộng sinh
Hiền lành, cùng có lợi.
Cho với nhận công bằng,
Khiến sự sống dễ dàng,
Và ngọt mát đời chung.
Gớm sợ hạng ký sinh
Chỉ trục lợi về mình
Mà gây hại đối phương.
Ví như hạng bất lương,
Hèn hạ và trơ trẽn
(Dĩ nhiên chúng mãi còn).
Cần nhận xét rõ ràng
Để chọn lọc đúng bạn,
Cũng như định cách sống.
Ta có thể cho đi,
(Tệ lắm là nhờ bám).
Không giở trò gian ác,
Hút rỉa, hại thế gian.
(Nội dung trên chỉ dừng lại ở việc nêu ra 3 dạng cộng sinh chính và ý nghĩa chung.
Trên thực tế, trong mối quan hệ hỗ sinh đôi lúc tồn tại tình trạng:
dù đôi bên có lợi nhưng sự hợp tác đó lại gây hại cho môi trường hay loài thứ ba (khác))
3.26