bat ngo khuynh thanh bat ngo nhi

Ngọ lõ kiép sau có gạp lại,
Dàu thai thuóc lú, quen mát ròi.
Dói diẹn tuong phùng, trong quen quá,
Hỏi nhỏ, có còn nhó nhau khong?

Hom nay, tình cò tren duòng phó,
Khuon mạt, dáng dáp, sao quá quen.
Hình nhu, mình dã gạp dau dó?
Thủ hỏi kiép này, duyen nọ khong?

Neu lo, kiép này có gap lai,
Tièn kiép, duyen nọ da quen ròi.
Chìm trong dáy mát, trong quen la,
Hình nhu, mình dã gạp nhau chua?

Ròi nhu thé, tình cò gap gõ,
Tuỏi doi muoi, xinh dẹp nhát dòi.
Bỏng dung, tiéng sét tình yeu lại,
Ngo ngản, trong vòi dáng dài trang.

Giò day, mình dã gạp lại nhau,
Kiép truóc chòng vọ, nay vọ chòng.
Oan gia gạp lại, hay duyen nọ?
Hỏi thủ, hòn còn thuong ghét nhau?

Kiép sau gạp lại dẻ làm chi?
Kiép này duyen nọ dã bát thành.
Kiép truóc khong thuong nhung phải nọ,
Kiép nào có gạp, buong thả nhau.

Kẹ ràng:

Nhan sinh nhu bụi tren trái dát,
Giua vũ trụ, duyen họp ròi tan.
Thà dùng gạp gõ, khỏ chòng chát,
Vo luọng kiép, luan hòi luyén luu.

*****

BINH LUAN: “Bat ngo khuynh thanh bat ngo nhi”
(Le Huy Tru)

1. Chu de trung tam: ky uc luan hoi va su “quen la” cua nghiep
Bai tho xoay quanh mot cam giac rat dac trung trong nhan sinh hoc Phat giao - cai “quen” khong ly giai duoc, nhu mot du chan cua nghiep thuc tu vo luong kiep.

“Trong quen qua”, “hinh nhu minh da gap dau do”
“Chim trong day mat, trong quen la”

Day khong phai la hoai niem tam ly, ma la tan anh cua thuc A-lai-da - nhung chung tu duyen–no chua tan, gap dieu kien lien troi len.

Nhung bai tho khong lang man hoa luan hoi. Nguoc lai, no giai thieng - “Dau thai thuoc lu, quen mat roi.”
Tuc: du co gap lai, ky uc khong con, chi con nghiep luc dan dat.

2. Duyen – No – Oan: ba tang xoan cua nhan qua
Bai tho dat ra ba kha the:

Duyen - gap nhau de tiep tuc thuong
No - gap nhau de tra
Oan - gap nhau de dut

Nhung ket luan cua tac gia lai rat “Le Huy Tru” -
khong lang man, khong bi luy, ma tinh tao den tan nhan:

“Kiep nay duyen no da bat thanh.”
Tuc - gap lai cung vo ich.
Khong phai de noi lai, ma de cham dut.

Day la tinh than Vo Nhat Tam - moi tuong phung chi la mot giao diem tam cua nghiep, khong co tu tinh.

3. Tang triet hoc - “quen” la vong tuong, “gap lai” la huyen
Cai hay cua bai tho la - no dung ngon ngu tinh cam de noi ve ban chat vo nga cua luan hoi.

“Hinh nhu minh da gap nhau chua?”
“Hoi nho, co con nho nhau khong?”

Nhung cau hoi nay khong nham tim cau tra loi, ma nham phoi bay su bat kha cua ky uc xuyen kiep.

Trong Huayan, moi phap deu tuong tuc – tuong nhap.
Vi vay, cam giac “quen” khong phai la dau vet cua mot ca nhan, ma la su cong huong cua vo so duyen trung trung.

4. Tu tuong giai thoat – buong – khong tiep tuc vong lap
Hai cau then chot:

“Kiep truoc khong thuong nhung phai no,
Kiep nao co gap, buong tha nhau.”

Day la diem chuyen - tu luan hoi → giai thoat.

Khong phai “gap de yeu lai”, ma gap de khong con phai gap nua.

Tac gia dua ra mot ket luan rat sac - “Tha dung gap go, kho chong chat.”

Day khong phai bi quan, ma la tue giac - moi gap go deu la duyen hop – roi tan. Khong bam vao, khong chong lai.

5. Tinh than Le Huy Tru – tinh cam nhung khong sa vao tinh cam.
Diem dac biet cua tho Le Huy Tru la – noi chuyen luan hoi nhung khong than bi – noi chuyen tinh cam nhung khong luy – noi chuyen nhan duyen nhung khong to hong
Ong luon giu mot khoang cach tinh thuc – nhin tinh yeu nhu mot hien tuong – nhin luan hoi nhu mot co che –
nhin gap go nhu mot su kien nghiep.

Va cuoi cung, ong tra moi thu ve vo thuong – vo nga – duyen sinh.

✦ KET LUAN NGAN GON

Bai tho la mot thien thoai ve ky uc luan hoi, an duoi hinh thuc mot cau chuyen tinh.

No khong hoi, “Co yeu nhau khong?”
Ma hoi, “Gap nhau de lam gi trong vo luong kiep?”

Va cau tra loi la – de buong – de khong con phai lap lai.

Bạn đang xem trang tiếng Việt không dấu! Click vào link sau để xem trang tiếng Việt có dấu: Bất Ngộ Khuynh Thành Bất Ngộ Nhĩ