nước mắt chở sầu tang
Khi ta còn yêu nhau
Như những ngôi sao
Trên bầu trời
Óng ánh tới mọi nơi.
Em ví tôi như chàng tiên trăng
Tôi ví em như nữ thần mặt trời.
Sao không được dài ngày hay dài tháng
Tôi trở về nhà
Nhưng chắt lọc em đã ưa người ta
Như tình yêu bao la dành cho quả đất này.
Em lặng im không nói năng
Treo trái tim tôi sục sôi tan nát
Và em đã thành cô dâu hiền thảo của nhà người ta.
Em đi thành cửa, thành nhà, đi thờ cha, thờ mẹ nhà khác
Nên tình yêu tôi đành chịu tang.
Em biết chắc rằng em thành cửa, thành nhà, thành ma của nhà người ta
Em sẽ dồn hết sức lực làm ăn
Sẽ không mang nặng một hình bóng tồi tàn
Mà thực tại ngước nhìn em đã muốn lẩn xa.
II
Sao không được mấy năm
Tưởng là em đã yên tâm ăn ở
Tưởng là em đã yên tâm đi phát nương tra lúa cùng chồng
Nghe tin đâu hay người ta đồn thổi
Em ăn cơm trộn cùng võng nước mắt.
Tôi nghe cũng đã thương nhưng không được vài ngày
Nghe tiếng khèn (1) tưng tưng qua ngõ
Nghe tiếng trống (2) đùng đùng qua làng
Nghe mấy người lạ mặt đến đưa tin
Cho gốc gác, cành rễ nhà em.
Tôi không dám tin
Nhưng không khóc lệ vẫn ứa tan ra
Như trời sập trái đất lật ngửa
Tôi chạy băng qua sông, qua núi, đi qua ngày và băng xuyên qua đêm
Để được gặp em giữa ngày không cùng trên trái đất này
Em có biết rằng khi tôi không được em
Trái tim tôi nhói đau vụn vỡ
Nhưng không đau bằng em từ bỏ mọi sự vận động giữa núi rừng mênh mông này.
Em bỏ cha, bỏ mẹ, bỏ anh, bỏ chị, bỏ bạn, bỏ bè
Bỏ lại hàng trăm ấp ủ cho mình tôi ấp ôm.
02/2014
(1) Tiếng khèn: Tiếng khèn được thổi lên trong đám tang của người Mông để tỏ lòng xót thương luyến tiếc đến với người đã khuất.
(2) Tiếng trống: Theo phong tục của người Mông, tiếng trống báo hiệu cho xóm làng biết có người đã từ trần. Nó chia sẻ những cảm thông của những người đến thăm viếng, là chiếc cầu nối cho hai cõi âm dương giao hòa nỉ non thay cho lời tiễn biệt.
***
KUA MUAG NTW ROV QAB (Dịch sang tiếng Mông)
Thaum wb tseem sib hlub
Zoo npaum nkaus lub hli ci ntsa iab saum ntuj
Npaum li lub hnub ci ntsa iab pom kev tag nrho rau lub ntiaj teb
Koj hai tia kuv zoo tam li lub hnub
Kuv hai tia koj zoo tam li lub hli
Ua cas tsis muaj tsawg hnub los tsawg hli
Kuv rov qab los tsev
Ntshe koj pom lwm tus zoo tam lub ntiaj teb
Koj thiaj muab kuv tso pov tseg
Mob kuv siab npaum nkaus dej kub hlab
Ces koj txawm mus ciaj lawm luag leej nyab
Mus tab luag cuab, luag yim, mus tab luag niam, luag txiv
Ces txawm tag nrho kuv txiv leej tub no ib sim
Koj pua paub hai tia koj mus tab luag cuab, luag yim, mus tab luag niam, luag txiv
Tej zaum koj yuav zoo siab hlos
Koj twb tsis paub tseem tshuav ib tug nco nco.
II
Ua cas tsis muaj tsawg xyoo
Twb xav tia koj mus tau zoo
Txawm hnov koj lub neej mus zoo tsis xws luag
Koj nyob nrog lub kua muag
Tom qab tsis muag pes tsawg hnub
Hnov suab qeej los dhau peb tsev
Hnov suab nruas los dhau peb zos
Txawm hnov hmoob tuaj nrhiav txiv xaiv, hu hauv qhua, thoob zej, thoob zos
Hu nej neej, nej tsav, hu nej kwv, nej tig
Ua kuv lub siab dua rhe npaum nkaus li lub ntuj nphaus, lub teb txeev
Kuv thiaj tuaj dhau roob, dhau hav, dhau hnub, dhau hmo
Kom tau tuaj ntsib koj ua zaum kawg hauv lub neej no
Koj pua paub tia thaum kuv tsis tau koj
Mob kuv lub siab heev tab si twb tsis npaum thaum koj tso lub ntiaj teb no tseg
Tso niam, tso txiv, koj neej, koj tsav, koj phooj, koj ywg
Tso ib pua tsav yam rau kuv ib leej puag pws.